حفظ شئون حرفهای و اخلاق مداری در نهاد وکالت، پایههای اعتماد عمومی به دستگاه عدالت را تشکیل میدهد. دادسرای انتظامی کانون وکلا به عنوان مرجع نظارتی، وظیفه رسیدگی به شکایات و تضمین سلامت این حرفه را بر عهده دارد. با گسترش فضای مجازی و تغییر شکل ارتباطات، تبیین دقیق مرزهای رفتار حرفهای و تخلفات انتظامی برای وکلا و موکلین بیش از پیش ضرورت یافته است.
دادرسی پرس – سید علیرضا حسینی، معاون دادستان انتظامی کانون وکلای دادگستری مرکز، در گزارشی مشروح به بررسی دقیق شایعترین شکایات ثبتشده علیه وکلا، علل اصلی صدور کیفرخواستهای انتظامی و همچنین تبیین مصادیق رفتارهای خلاف شأن وکالت، بهویژه در فضای مجازی، پرداخت.
گزارش اخیر معاون دادستان انتظامی کانون وکلای مرکز، شایعترین شکایات علیه وکلا را در ۵ محور اصلی (از جمله اختلافات مالی و تضمین نتیجه) دستهبندی میکند. قصور در انجام وظیفه، عدم حضور در جلسات و تبلیغات نامتعارف از مهمترین علل صدور کیفرخواست هستند. همچنین تاکید شده است که حضور وکلا در فضای مجازی ذاتاً بلامانع است، اما انتشار محتوای نامتعارف، تبلیغات گمراهکننده و افشای اسرار موکل، رفتار خلاف شأن و مستوجب برخورد انتظامی است.
در ادامه مهمترین محورهای این گفتوگو را میخوانید:
بیشترین فراوانی شکایات از وکلا مربوط به چه تخلفات و جرایمی است؟
بیشترین فراوانی شکایتها از وکلا، حداقل در تجربه عملی دادسراهای انتظامی و آنچه معمولا در آمارهای موجود دیده میشود، عمدتاً حول چند محور تکرارشونده است:
- عدم پاسخگویی مناسب به موکل و رها شدن پرونده
- دریافت حقالوکاله خارج از توافق یا اختلاف مالی با موکل که شایع ترین عنوان شکایت است
- رفتار نامناسب یا خلاف شئون حرفهای
- عدم مدارک و اسناد موکل
- دادن وعدههای غیرواقعی درباره نتیجه دعوا یا به عبارت دیگر ، تضمین نتیجه.
ذکر این نکته بسیار مهم است که فراوانی عناوین، الزاما به معنای وقوع تخلف نیست و آنچه از باب عنوان عرض شد، موضوعاتی است به ثبت رسیده است. البته با توجه به ساز و کارهایی که دادستان محترم انتظامی جناب دکتر طاهری در راستای تدوین شیوه نامه ها و ایجاد معاونتهای تخصصی (از جمله معاونت ثبت شکایت و معاونت صلح و سازش) پیش بینی کرده اند، میزان ثبت شکایت، به صورت قابل ملاحظهای کاهش یافته است.
بیشترین فراوانی صدور کیفرخواست برای وکلا مربوط به چه تخلفاتی است؟
در خصوص بیشترین فراوانی صدور کیفرخواست انتظامی، معمولاً موارد زیر سهم بالاتری دارند:
- قصور و مسامحه در انجام وظیفه (عدم انجام وظایف وکالتی)
- عدم حضور بدون عذر در جلسات رسیدگی
- تخلفات مالی و اختلافات مربوط به حقالوکاله
- تبلیغات غیرمتعارف و رفتار خلاف شأن
- اشتغال عملی خارج از حوزه پروانه
معمولا چند درصد شکایات منجر به صدور کیفرخواست علیه وکلا میشود؟
باید گفت بخش قابل توجهی از شکایات در مرحله بررسی اولیه یا دادیاری منتهی به منع تعقیب میشود. علت هم این است که بسیاری از شکایات ماهیت انتظامی ندارند یا دلیل کافی برای انتساب تخلف وجود ندارد. در تجربه عملی، معمولاً درصد منتهی به کیفرخواست، نسبت به کل شکایات، کمتر از تصمیمات دایر بر منع یا موقوفی تعقیب است.
درباره رفتارهایی که می تواند مصادیق «رفتار خلاف شان وکالت» مطرح شود، چه مسایلی قابل بیان است؟
نکته مهم درباره مصادیق «رفتار خلاف شأن وکالت»، این است که مفهوم «شأن وکالت» مفهومی عرفی، نسبی و وابسته به زمان و شرایط اجتماعی است و نمیتوان آن را صرفاً با نگاه سنتی و ثابت تفسیر کرد. اما این مفهوم در دو گروه کلی دسته بندی میشوند. گروه نخست، مواردی از ماده ۷۶ آییننامه اجرایی است که فاقد ضمانت اجراست و بخشی دیگر، همان گونه که پیشتر عرض شد، ناظر به موارد عرفی حسب شرایط حاکم است. مواردی نظیر:
- تبلیغات اغراقآمیز یا تجاریسازی حرفه وکالت
- انتشار محتواهای نامتعارف در فضای عمومی
- استفاده از ادبیات توهینآمیز یا غیرحرفهای
- جلب موکل به شیوههای نامناسب
- ایجاد ارتباطات ناسالم با واسطهها و دلالان دعاوی
رفتارهای شخصی ای که به اعتبار صنف لطمه بزند
آیا فعالیت در فضای مجازی و احیانا تبلیغات در شبکه های اجتماعی برای وکلا تخلف است و احیانا رفتار خلاف شان وکالت شمرده می شود؟
در خصوص فعالیت در فضای مجازی، اصلِ حضور وکیل در شبکههای اجتماعی، قطعا تخلف یا خلاف شأن نیست. چرا که امروزه فضای مجازی، بخشی جدا نشدنی از زندگی آحاد جامعه است. اما ممکن است برخی از رفتارها، محل ایراد واقع شده و واجد عنوان تخلف انتظامی باشد. به طور مثال تبلیغات گمراهکننده، ارایه اطلاعات غیر واقعی، انتشار اطلاعات و اسرار و نمایشهای نامتعارف برای جذب موکل.
این رفتارها، محل ایراد واقع شده و واجد عنوان تخلف انتظامی میباشد.
دیدگاه حقوقی دادرسی پرس:
از منظر حقوقی، تعهد وکیل در برابر موکل، «تعهد به وسیله» است نه «تعهد به نتیجه»؛ بنابراین، هرگونه تضمین نتیجه دعوا تخلف بارز از مقررات و اصول حقوقی محسوب میشود. از سوی دیگر، عبارت «شأن وکالت» در آییننامه لایحه قانونی استقلال کانون وکلای دادگستری یک مفهوم عرفی – تخصصی است که تشخیص مصادیق آن بر عهده دادسرا و دادگاه انتظامی قضات است. در بحث فضای مجازی، قانونگذار صنفی تلاش کرده است تا میان حق آزادی بیان و استفاده از تکنولوژی، با منع «تجاریسازی» و «تبلیغات اغراقآمیز» تعادل برقرار کند تا منزلت این حرفه حفظ شود.
سوالات متداول:
۱. آیا فعالیت وکلا در اینستاگرام و سایر شبکههای اجتماعی ممنوع است؟خیر، اصل فعالیت در فضای مجازی تخلف نیست. تخلف زمانی رخ میدهد که این فعالیت شامل تبلیغات فریبنده، افشای اطلاعات محرمانه پرونده، یا رفتارهای سخیف و دور از شأن حرفهای باشد.
۲. شایعترین دلیل شکایت از وکلا در دادسرای انتظامی چیست؟دریافت حقالوکاله خارج از توافقات قبلی و بروز اختلافات مالی بین وکیل و موکل، در صدر شکایات ثبتشده قرار دارد.
۳. آیا وکیل مجاز است در قبال دریافت مبلغ بیشتر، پیروزی در دادگاه را صددرصد تضمین کند؟خیر، تضمین قطعی نتیجه دادگاه توسط وکیل ممنوع و از مصادیق صریح تخلفات انتظامی و فریب موکل است.
۴. آیا وکیل میتواند دفتر خود را در شهری غیر از محل پروانه وکالتش دایر کند؟خیر، تمرکز فعالیت وکالتی و اشتغال عملی در خارج از حوزه جغرافیایی مندرج در پروانه وکالت، تخلف محسوب شده و منجر به صدور کیفرخواست میشود.
بیشتر بخوانید:
