پس از روزها بیم و امید، سرانجام بامداد دوشنبه ۲۵ خرداد ۱۴۰۵، تفاهمنامه تاریخی اسلامآباد برای خاتمه دادن به جنگ میان ایران و آمریکا (و متحدانشان) نهایی شد و در تاریخ ۲۸ خرداد به امضای رسمی رسید. این توافق ۱۴ مادهای که با میانجیگری کشور پاکستان به ثمر نشسته، قرار است خط پایانی بر درگیریهای نظامی سنگین اخیر باشد و مسیر جدیدی را در اقتصاد و سیاست منطقه باز کند.
در ادامه این مطلب، متن کامل تفاهمنامه پایان جنگ ایران و آمریکا را همراه با تحلیل مفاد آن به زبان ساده و روان برای شما آماده کردهایم تا به دقت در جریان این تحول بزرگ جهانی قرار بگیرید.
مفاد تفاهمنامه پایان جنگ ایران و آمریکا؛ از آتشبس فوری تا بازسازی اقتصادی
این توافقنامه شامل ۱۴ بند کلیدی است که تعهدات متقابل دو کشور را برای دستیابی به یک صلح پایدار مشخص میکند.
۱. آتشبس فوری و دائمی در تمامی جبههها (از جمله لبنان)
ایران، آمریکا و متحدان آنها تعهد میکنند که تمامی عملیاتهای نظامی را فورا و به صورت دائمی متوقف کنند. دیگر هیچ جنگی علیه یکدیگر آغاز نخواهند کرد، از تهدید و زور استفاده نمیکنند و حاکمیت و تمامیت ارضی کشور لبنان را تضمین خواهند کرد.
۲. احترام به استقلال و عدم مداخله
هر دو کشور متعهد شدهاند که به مرزها و حاکمیت ملی یکدیگر احترام بگذارند و به هیچ وجه در امور داخلی کشور مقابل دخالت نکنند.
۳. مهلت ۶۰ روزه برای توافق نهایی
طرفین حداکثر ۶۰ روز فرصت دارند تا مذاکرات خود را برای رسیدن به یک توافق نهایی و همهجانبه تکمیل کنند. این مدت با رضایت هر دو طرف قابل تمدید است.
۴. رفع محاصره دریایی ایران و خروج نیروهای نظامی آمریکا
آمریکا موظف است بلافاصله پس از امضای توافق، رفع محاصره دریایی ایران را آغاز کند و ظرف ۳۰ روز آن را کاملاً پایان دهد. همچنین آمریکا متعهد شده است که ظرف یک ماه پس از توافق نهایی، نیروهای نظامی خود را از مناطق پیرامونی ایران خارج کند.
۵. امنیت کشتیرانی در خلیج فارس و تنگه هرمز
ایران تمام تلاش خود را به کار میگیرد تا ظرف ۳۰ روز آینده (پس از انجام عملیاتهای فنی و مینزدایی)، امکان عبور ایمن و رایگان کشتیهای تجاری را برای یک دوره ۶۰ روزه از خلیج فارس به دریای عمان و برعکس فراهم کند. همچنین ایران با عمان و سایر کشورهای همسایه درباره مدیریت آینده تنگه هرمز گفتگو خواهد کرد.
جزئیات لغو تحریمها و کمک ۳۰۰ میلیارد دلاری در تفاهمنامه پایان جنگ ایران و آمریکا
بخش مهمی از این تفاهمنامه به مسائل اقتصادی و بازگشت ثبات به بازارهای مالی اختصاص دارد که تاثیر مستقیمی بر زندگی روزمره مردم خواهد داشت.
۶. برنامه ۳۰۰ میلیارد دلاری برای بازسازی ایران
آمریکا متعهد شده است با همکاری شرکای منطقهای خود، یک برنامه قطعی و توافقشده به ارزش حداقل ۳۰۰ میلیارد دلار برای بازسازی و توسعه اقتصادی ایران ایجاد کند. تمام مجوزها و تاییدیه های بانکی و مالی این برنامه را نیز خود آمریکا تضمین میکند.
۷. برچیده شدن کامل تمامی تحریمها
طبق این بند، آمریکا باید به تمامی تحریمهای یکجانبه (اولیه و ثانویه)، قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل و قطعنامههای آژانس بینالمللی انرژی اتمی علیه ایران، بر اساس یک جدول زمانی مشخص در توافق نهایی، پایان دهد.
۸. وضعیت برنامه هستهای ایران و رقیقسازی مواد غنیشده
ایران بار دیگر تاکید کرده که به دنبال ساخت یا خرید سلاح هستهای نیست. دو کشور توافق کردند که وضعیت مواد غنیشده ذخیرهشده ایران، از طریق رقیقسازی در محل و زیر نظر آژانس انرژی اتمی حل و فصل شود. گفتگوها درباره آینده غنیسازی بر اساس نیازهای ایران ادامه خواهد داشت.
۹. حفظ وضعیت موجود تا توافق نهایی
تا زمان به دست آمدن توافق نهایی، وضعیت برنامه هستهای ایران در همین سطح فعلی باقی میماند و در مقابل، آمریکا حق وضع هیچ تحریم جدیدی را ندارد و نیروی نظامی جدیدی به منطقه اعزام نخواهد کرد.
۱۰. آزادی فوری فروش نفت و فرآوردههای پتروشیمی
وزارت خزانهداری آمریکا مکلف است فوراً و تا زمان لغو کامل تحریمها، مجوزهای لازم (اسقاطیهها) را برای صادرات آزادانه نفت خام، محصولات پتروشیمی ایران و تمامی خدمات بانکی، بیمهای و حملونقل مربوط به آنها صادر کند.
۱۱. آزادسازی کامل داراییهای بلوکه شده ایران
تمام پولها و داراییهای توقیف یا مسدود شده ایران در سراسر جهان باید به طور کامل آزاد شده و در اختیار بانک مرکزی ایران قرار گیرد تا برای هر ذینفعی که ایران صلاح میداند، قابل استفاده باشد.
۱۲. تشکیل کمیته نظارت بر اجرای توافق
یک سازوکار نظارتی مشترک میان دو کشور ایجاد میشود تا بر حسن اجرای دقیق این تفاهمنامه و پایبندی به توافق نهایی نظارت کند.
۱۳. آغاز مذاکرات اختصاصی برای بندهای باقیمانده
پس از اجرای موفق بندهای کلیدی (مانند آتشبس، رفع محاصره دریایی، باز شدن مسیر کشتیرانی، صدور مجوز فروش نفت و آزادی داراییها)، مذاکرات رسمی دو کشور منحصراً روی جزئیات سایر بندها متمرکز خواهد شد.
۱۴. ثبت توافق در سازمان ملل متحد
تضمین نهایی این سند تاریخی محکمکاری آن است؛ توافق نهایی ایران و آمریکا باید به تایید یک قطعنامه الزامآور در شورای امنیت سازمان ملل متحد برسد.
سند نهایی: این تفاهمنامه در سه نسخه با امضای نماینده دولت جمهوری اسلامی ایران، نماینده دولت ایالات متحده آمریکا و در حضور میانجی رسمی (نماینده دولت جمهوری اسلامی پاکستان) اعتبار یافته است.
