آیا زن می‌تواند از بخشش مهریه برگردد؟ دو نمونه رأی دربارهٔ رجوع از بذل مهریه

حوزه کیفریحوزه حقوقی

زهره شاعری

۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۲

آیا زنی که مهریه‌اش را به شوهر بخشیده، می‌تواند از این بخشش برگردد؟ در دو نمونه رأی منتشرشده، دیوان عالی کشور و دادگاه تجدیدنظر استان تهران با استناد به مادهٔ ۸۰۶ قانون مدنی پاسخ منفی داده‌اند: چون مهریه دینِ زوج است، بخشیدن آن به خودِ مدیون «هبهٔ طلب» است و قابل رجوع نیست.

نمونهٔ اول: رأی شعبهٔ دیوان عالی کشور

طبق متن منتشرشده در بانک آرا، زوجه با استناد به مادهٔ ۸۰۳ قانون مدنی دعوای «رجوع از هبهٔ مهریه» به میزان ۵۰۰ سکهٔ تمام بهار آزادی را طرح کرده و مدعی بود سند عادی بخشش را با تهدید و فریب از او گرفته‌اند. زوج در دفاع به اقرار سابق زوجه و حکم قطعی قبلی بر بی‌حقی او در مطالبهٔ مهریه استناد کرد. دادگاه خانوادهٔ کرج به‌دلیل اعتبار امر مختومه قرار رد دعوا صادر کرد.

شعبهٔ دیوان عالی کشور در رسیدگی فرجامی، با این استدلال که «زوج مدیون مهریه به زوجه است» و با فرض هبه از سوی زوجه به زوج، به استناد مادهٔ ۸۰۶ قانون مدنی رجوع را ممکن ندانست و رأی دادگاه را نتیجتاً تأیید کرد. مشخصات رأی: دادنامهٔ شمارهٔ ۹۵۰۹۹۷۰۹۰۷۹۰۰۱۲۷ مورخ ۱۳۹۵/۰۴/۳۰.

نمونهٔ دوم: دادگاه بدوی و تجدیدنظر تهران

به گزارش دادرسی، در پرونده‌ای دیگر زوجه ۳۱۴ سکه مهریه مطالبه کرده بود و زوج مدعی بود زوجه ۳۰۰ سکه را با اقرارنامهٔ رسمی بخشیده است. دادگاه بدوی با این استدلال که رجوع از بذل مهریه «به طریق اولی» در زمان بقای نکاح ممکن است، حکم به پرداخت کل ۳۱۴ سکه داد.

دادگاه تجدیدنظر استان تهران این رأی را در مورد ۳۰۰ سکه نقض کرد: امضای زوجه پای اقرارنامهٔ رسمی با نظر کارشناس تأیید شده بود و به حکم مادهٔ ۸۰۶ قانون مدنی، داینی که طلب خود را به مدیون ببخشد حق رجوع ندارد. حکم به پرداخت ۱۴ سکهٔ باقی‌مانده تأیید شد.

جمع‌بندی دو رأی

برداشت تحلیلی: هر دو رأی میان «بذل مهریه در طلاق خلع» و «بخشش مهریه در زمان زوجیت» تفکیک کرده‌اند. رجوع از مابذل در طلاق خلع حکم ویژهٔ خود را دارد؛ اما وقتی مهریه هنوز در ذمهٔ زوج است و زوجه آن را می‌بخشد، این عمل بخشش طلب به مدیون است و برگشت‌پذیر نیست. رویهٔ دادگاه‌ها در این موضوع یکدست نبوده و رأی بدوی همین پرونده نمونه‌ای از نظر مخالف است.

اینفوگرافی آیا زن می‌تواند از بخشش مهریه برگردد؟ دو نمونه رأی دربارهٔ رجوع از بذل مهریه
اینفوگرافی: آموزشی — دادرسی‌پرس

منبع: متن رأی شعبهٔ دیوان عالی کشور در ویکی حقوق؛ دادرسی.

پرسش‌های متداول

اگر زن مهریه را در دفترخانه بخشیده باشد، می‌تواند آن را دوباره مطالبه کند؟

در هر دو نمونه رأی، پاسخ منفی بوده و دادگاه‌ها به مادهٔ ۸۰۶ قانون مدنی استناد کرده‌اند.

ادعای اجبار در بخشش چه می‌شود؟

ادعای اکراه یا جعل باید جداگانه اثبات شود؛ در نمونهٔ دوم، ادعای جعل امضا با نظر کارشناس رد شد.

درباره نویسنده:

زهره شاعری

من زهره شاعری هستم؛ یک حقوقدان در آغاز مسیر وکالت و یک روزنامه‌نگار در قلب تحولات اجتماعی. در «دادرسی پرس»، قلم خود را وقف نوشتن از «حقوق اجتماعی» کرده‌ام، با این امید که نوشته‌هایم نوری بر مسیر پر فراز و نشیب دادخواهی بتاباند.

دیدگاهتان را بنویسید