هیئت عمومی دیوان عدالت اداری با استناد به نظر شورای نگهبان، اطلاق بخشنامهٔ سازمان امور مالیاتی دربارهٔ مسئولیت تضامنی مدیران شرکتها در پرداخت بدهی مالیاتی را از تاریخ تصویب ابطال کرد.
بر اساس اعلام روابط عمومی دیوان، مدیرانی که مشمول استثنائات مورد تأکید شورای نگهبان باشند، دیگر مسئول تضامنی پرداخت بدهی مالیاتی شرکت نیستند.
بخشنامهٔ مورد شکایت چه میگفت؟
سازمان امور مالیاتی در بخشنامهای مشتمل بر یک مقدمه و پنج بند، مسئولیت تضامنی پرداخت بدهی مالیاتی اشخاص حقوقی را متوجه مدیران شرکتها دانسته بود. نتیجهٔ عملی این برداشت آن بود که بدهی مالیاتی شرکت از اموال شخصی مدیران هم قابل وصول باشد.
نظر شورای نگهبان
به گزارش منبع خبر، شورای نگهبان پیشتر اعلام کرده بود اطلاق این مسئولیت خلاف شرع است، آن هم نسبت به مدیرانی که به دلایل موجه نمیتوانند تعهدات مربوط را ایفا کنند. نمونههای بیانشده عبارت است از:
- نداشتن حق امضای اسناد تعهدآور
- نداشتن امکان دسترسی به منابع مالی شرکت برای پرداخت مالیات
- بیاطلاعی از اوراق مالیاتی
- نداشتن امکان استعفا
رأی هیئت عمومی
هیئت عمومی دیوان پیشتر نیز بر همین اساس اطلاق مقررات مشابه را ابطال کرده بود. با این حال سازمان امور مالیاتی در بخشنامهٔ جدید دوباره بر شمول این مسئولیت تأکید کرد. هیئت عمومی این بار نیز با تبعیت از نظر شورای نگهبان و با استناد به مبانی آرای پیشین، اطلاق بخشنامه را از تاریخ تصویب ابطال کرد.
نتیجهٔ رأی برای مدیران
بر اساس این رأی، مدیران مشمول استثنائات مورد تأکید شورای نگهبان مسئولیت تضامنی در پرداخت بدهی مالیاتی شرکت را ندارند. مسئولیت سایر مدیران در چارچوب مقررات قانونی برقرار است؛ یعنی رأی مسئولیت مدیران را بهطور کلی از بین نبرده و فقط اطلاق آن را نسبت به مدیران دارای عذر موجه ابطال کرده است.
نکتهٔ کاربردی برای وکلا و مدیران شرکتها
در اختلافهای مالیاتی که وصول از اموال شخصی مدیر مطرح میشود، بررسی نقش واقعی مدیر (حق امضا، دسترسی به منابع مالی، اطلاع از اوراق مالیاتی و امکان استعفا) اهمیت دارد و میتواند مبنای دفاع باشد. دامنهٔ دقیق رأی را باید از متن کامل آن سنجید.
برای موضوعات مرتبط با اشخاص حقوقی و ثبت ببینید: اشخاص حقوقی و سامانهٔ کاتب.
منبع: روابط عمومی دیوان عدالت اداری؛ دیوان عدالت اداری.
پرسشهای متداول
دیوان عدالت اداری چه چیزی را ابطال کرد؟
اطلاق بخشنامهٔ سازمان امور مالیاتی دربارهٔ مسئولیت تضامنی تمامی مدیران شرکتها در پرداخت بدهی مالیاتی را.
آیا مدیران دیگر هیچ مسئولیتی ندارند؟
خیر؛ بر اساس رأی، فقط مدیران مشمول استثنائات شورای نگهبان مسئولیت تضامنی ندارند و مسئولیت سایر مدیران در چارچوب مقررات قانونی برقرار است.
مبنای رأی چه بود؟
نظر شورای نگهبان و آرای پیشین هیئت عمومی دیوان.