دادرسی پرس – سید محمدهادی سبحانیان، رئیسکل سازمان امور مالیاتی کشور، در تاریخ ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۵، بخشنامه بسیار مهمی را جهت رفع ابهامات پیرامون «جرایم کتمان درآمد و ابراز هزینههای غیرواقعی» موضوع ماده ۱۹۲ قانون مالیاتهای مستقیم ابلاغ کرد.
این بخشنامه که با شماره ۲۰۰/۱۴۰۵/۱۴ خطاب به تمامی ادارات کل امور مالیاتی صادر شده است، تکالیف دقیقی را برای ممیزان و حسابرسان مالیاتی در مواجهه با پروندههای دارای زیان مشخص میکند. در ادامه، متن کامل و بررسی دقیق تمام جزئیات این بخشنامه را میخوانید.
رفع ابهام در خصوص مودیانِ زیانده دارای کتمان درآمد
بر اساس متن دقیق این بخشنامه، یکی از چالشها و ابهامات اساسی در ادارات مالیاتی، نحوه برخورد با مودیانی بود که مرتکب کتمان فعالیت، کتمان درآمد یا ابراز هزینههای غیرواقعی شده بودند، اما حتی پس از محاسبه و اضافه کردن این درآمدهای کتمانشده یا حذف هزینههای غیرواقعی، نتیجه نهایی رسیدگی به پرونده مالیاتی آن سالِ مشخص، کماکان منجر به «تأیید زیان» میشد.
سازمان امور مالیاتی در این بخشنامه صراحتاً مقرر داشته است:
از آنجایی که این دسته از مودیان (که حتی با لحاظ کردن درآمدهای کتمانشده باز هم در وضعیت زیان قرار دارند) در نهایت فاقد مالیات متعلقه هستند، لذا جریمه کتمان درآمد موضوع ماده (۱۹۲) قانون مالیاتهای مستقیم نیز برای آنها قابل محاسبه و مطالبه نخواهد بود.
شرط مطالبه جریمه: تبدیل زیان به درآمد مشمول مالیات
در بخش دیگری از این بخشنامه، حالت دوم این سناریو به دقت تشریح شده است. در صورتی که حسابرسی مالیاتیِ زیان ابرازی مودی، به واسطه کشف و احراز کتمان درآمد یا هزینههای غیرواقعی، تغییر کرده و این تغییرات موجب شود که مودی مشمول پرداخت مالیات گردد (یعنی زیان به سود مشمول مالیات تبدیل شود)، قاعده متفاوتی اعمال میگردد.
در این حالت، ادارات مالیاتی موظفند صرفاً جریمه مربوط به همان میزان مالیات مطالبه شده که دقیقاً ناشی از کتمان درآمد یا ابراز هزینههای غیرواقعی است را با رعایت کامل مقررات، محاسبه و مطالبه نمایند.
ترتیب دقیق محاسبات مالیاتی طبق بخشنامه جدید
سازمان امور مالیاتی برای جلوگیری از هرگونه اعمال سلیقه در تعیین «درآمد مشمول مالیات متعلقه» یا «تأیید زیان»، ترتیب دقیق و گامبهگام محاسبات را برای ممیزین به شرح زیر الزام کرده است:
- ابتدا باید تمامی موارد قانونی شامل: هزینههای غیرقابل قبول مالیاتی، معافیتها، بخشودگیها، نرخ صفر مالیاتی و اعتبارهای غیرقابل احراز و اعمال، به طور کامل در محاسبات اولیه لحاظ شوند.
- سپس (و تنها پس از اعمال موارد بند فوق)، ممیز مالیاتی مجاز است نسبت به اضافه نمودن درآمد مشمول مالیات که ناشی از کتمان درآمد یا هزینههای غیرواقعی است، اقدام نماید تا نتیجه نهایی (زیان یا سود مشمول مالیات) مشخص گردد.
تکلیف مودیان مشمول نرخهای مالیاتی صعودی (ماده ۱۳۱)
در بند پایانی این بخشنامه جامع، به وضعیت مودیانی اشاره شده است که محاسبه مالیات بر درآمد آنها مشمول نرخهای مالیاتی صعودی و پلکانی (از جمله نرخهای مقرر در ماده ۱۳۱ قانون مالیاتهای مستقیم) میشود.
رئیسکل سازمان امور مالیاتی تاکید کرده است که برای این دسته از مودیان، نحوه تعیین مأخذ محاسبه جرایم یادشده، دقیقاً مطابق با رویه و فرمولهای تعیین شده در دستورالعمل شماره ۲۰۰/۹۸/۵۱۷ مورخ ۱۳۹۸/۰۹/۱۰ خواهد بود و ممیزین موظف به رعایت مفاد آن دستورالعمل در تعیین پایه جریمه هستند.
بخشنامه سازمان امور مالیاتی درباره جرایم کتمان درآمد و ابراز هزینههای غیرواقعی
متن بخشنامه به شرح زیر است:
مخاطبان: ادارات کل امور مالیاتی
موضوع: جرایم کتمان درآمد و ابراز هزینههای غیرواقعی موضوع ماده (۱۹۲) قانون مالیاتهای مستقیم
نظر به ابهامات مطرح شده پیرامون مطالبه یا عدم مطالبه جرایم کتمان درآمد و ابراز هزینههای غیرواقعی موضوع ماده (۱۹۲) قانون مالیاتهای مستقیم در خصوص آن دسته از مؤدیانی که پس از محاسبه و اعمال درآمد مشمول مالیات ناشی از کتمان فعالیت یا کتمان درآمد و همچنین اعمال آثار مالیاتی هزینههای غیرواقعی، نتیجه رسیدگی به مالیات سال مربوط کماکان منجر به تأیید زبان میشود، مقرر میدارد:
از آنجایی که این دسته از مؤدیان در نهایت فاقد مالیات متعلقه میباشند، لذا جریمه کتمان درآمد موضوع ماده (۱۹۲) قانون مالیاتهای مستقیم نیز قابل محاسبه و مطالبه نخواهد بود و در صورتی که حسابرسی مالیاتی زبان ابرازی، به واسطه احراز کتمان درآمد یا هزینههای غیرواقعی موجب مطالبه مالیات شود، صرفاً جریمه مربوط به مالیات مطالبه شده ناشی از کتمان درآمد یا ابراز هزینههای غیرواقعی با رعایت مقررات قابل مطالبه میباشد.
در این راستا، به منظور تعیین درآمد مشمول مالیات متعلقه (تأیید زیان) ابتدا باید مواردی از قبیل هزینههای غیرقابل قبول مالیاتی، معافیتها، بخشودگیها نرخ صفر و اعتبارهای غیرقابل احراز و اعمال، در محاسبات لحاظ شده و سپس نسبت به اضافه نمودن درآمد مشمول مالیات ناشی از کتمان درآمد یا هزینههای غیرواقعی اقدام نمود.
در خصوص مودیانی که محاسبه مالیات بر درآمد آنها مشمول نرخهای مالیاتی صعودی از جمله نرخهای مقرر در ماده (۱۳۱) قانون مالیاتهای مستقیم میشود، نحوه تعیین مأخذ محاسبه جرایم یادشده مطابق با دستورالعمل شماره ۲۰۰/۹۸/۵۱۷ مورخ ۱۳۹۸/۰۹/۱۰ خواهد بود.
سید محمدهادی سبحانیان
رئیسکل سازمان امور مالیاتی کشور
بیشتر بخوانید:
