به گزارش دادرسی پرس به نقل از قوه قضاییه، ناصر عتباتی، رئیس‌کل دادگستری استان تهران، روز یکشنبه ۱۲ مهر ۱۴۰۵ با حضور در ندامتگاه تهران بزرگ و دیدار چهره‌به‌چهره با زندانیان، وضعیت محبوسان این ندامتگاه را بررسی کرد.
وی در این بازدید با انتقاد از آمار پایین استفاده از «کیفرخواست شفاهی» در تهران، بر ضرورت نظارت دقیق بر قرارهای تأمینی، جلوگیری از حبس‌های غیرضروری، فعال‌سازی کمیسیون‌های عفو و تعیین تکلیف فوری محکومان مالی تأکید کرد.
انتقاد از آمار پایین «کیفرخواست شفاهی» در تهران
مهم‌ترین محور اظهارات رئیس‌کل دادگستری استان تهران در این بازدید، انتقاد از استفاده ناکافی از ظرفیت‌های قانونی برای تسریع در روند دادرسی بود. عتباتی با اشاره به ضرورت استفاده بیشتر از ظرفیت کیفرخواست شفاهی گفت: «تهران در زمینه استفاده از کیفرخواست شفاهی وضعیت مطلوبی ندارد و در برخی حوزه‌ها، آمار استفاده از این ظرفیت بسیار پایین و حتی صفر است.»
وی در توضیح شرایط صدور این نوع کیفرخواست افزود که در حوزه‌هایی که دادسرا و دادگاه در یک ساختمان یا در فاصله نزدیک از یکدیگر قرار دارند، باید از این ظرفیت قانونی بهره برد. در پرونده‌هایی که متهم اقرار کرده، تحقیقات کامل شده و پرونده آماده تصمیم‌گیری است، استفاده از کیفرخواست شفاهی موجب می‌شود پرونده با سرعت بیشتری به دادگاه ارسال و رسیدگی شود. استفاده صحیح از این ظرفیت از طولانی شدن فرآیند رسیدگی و نگهداری غیرضروری افراد در بازداشت جلوگیری می‌کند.
کیفرخواست شفاهی چیست؟
کیفرخواست شفاهی سازوکاری است که در ماده ۸۶ قانون آیین دادرسی کیفری پیش‌بینی شده است. بر اساس این ماده، در غیر جرائم موضوع ماده ۳۰۲ این قانون، اگر تحقیقات مقدماتی کامل باشد و متهم حاضر باشد (و شاکی نیز حاضر باشد، یا شاکی وجود نداشته یا گذشت کرده باشد)، دادستان می‌تواند رأساً یا به درخواست بازپرس، متهم را به دادگاه اعزام کند و دعوای کیفری را بدون صدور کیفرخواست کتبی و به‌صورت شفاهی مطرح کند. هدف این سازوکار، کوتاه شدن روند رسیدگی در پرونده‌های آماده و جلوگیری از بازداشت طولانی متهمان است.
لزوم بازنگری در قرارهای تأمینی و جلوگیری از بازداشت‌های غیرضروری
عتباتی با تأکید بر لزوم هماهنگی مستمر میان رؤسای حوزه‌های قضایی، دادستان‌ها و مسئولان زندان، خواستار نظارت دقیق دادستان‌ها بر قرارهای تأمینی منتهی به بازداشت شد. وی تصریح کرد: «دادستان‌ها باید با دقت بررسی کنند که آیا قرار صادرشده واقعاً ضرورت بازداشت فرد را ایجاب می‌کند یا می‌توان از ظرفیت‌های قانونی دیگر استفاده کرد.»
به گفته رئیس‌کل دادگستری تهران، در بسیاری از موارد می‌توان با استفاده صحیح از ظرفیت‌های قانونی، از ورود افراد به زندان جلوگیری کرد و این ابزارها باید به‌صورت جدی به کار گرفته شوند.
تعیین تکلیف محکومان مالی و فعال‌سازی کمیسیون‌های عفو
بخش دیگری از دستورات این مقام ارشد قضایی به ساماندهی وضعیت زندانیان مالی اختصاص داشت. عتباتی با اشاره به اینکه برخی افراد صرفاً به دلیل محکومیت‌های مالی در زندان هستند، یادآور شد: «برخی دیگر از زندانیان نیز با وجود پایان یافتن مدت حبس، به دلیل باقی ماندن محکومیت مالی همچنان در زندان به سر می‌برند؛ این موارد باید به‌صورت دقیق شناسایی و برای تعیین تکلیف آن‌ها اقدام شود.»
وی بر فعال شدن کمیسیون‌های عفو و کارگروه‌های مرتبط با ساماندهی زندانیان تأکید کرد و از دادستان‌ها، قضات اجرای احکام و مسئولان زندان خواست تا با حضور فعال در این فرآیند، وضعیت زندانیان را موردبه‌مورد بررسی کرده و از ظرفیت کمیسیون عفو بیشتر استفاده کنند.
مدیریت میدانی جایگزین مدیریت کارتابلی
رئیس‌کل دادگستری استان تهران در پایان با تأکید بر اینکه بازدید مدیران قضایی از زندان نباید صرفاً یک بازدید تشریفاتی باشد، خاطرنشان کرد که نتیجه این بازدیدها باید مستقیماً در فرآیند تصمیم‌گیری قضایی دیده شود. وی افزود: «مدیران قضایی باید در میدان حضور داشته باشند، موضوعات را از نزدیک ببینند و با پذیرش مسئولیت تصمیم‌گیری کنند. مدیریت قضایی صرفاً با نشستن در دفتر و دریافت گزارش محقق نمی‌شود و مدیر باید شخصاً در جریان مسائل قرار گیرد.»
بیشتر بخوانید: