خبرگزاری دادرسی پرس: در یک اقدام قضایی مهم و راهگشا، حجتالاسلام والمسلمین محسنی اژهای، رئیس قوه قضاییه، اعلام نمود که گزارشهای کارشناسی رسمی در خصوص خسارات وارده به شهروندان در جنگ اخیر، به منزله مستند قضایی و در حکم «تأمین دلیل» تلقی خواهد شد.
این تصمیم که با هدف تسهیل و تسریع فرآیند جبران خسارات اتخاذ شده، در کنار تأکید بر تعقیب قاطع همکاران داخلی دشمن و پیگیری حقوقی جنایات جنگی در مجامع بینالمللی، ابعاد جدیدی از رویکرد دستگاه قضا در مدیریت بحران را به نمایش میگذارد.
تسهیل و تسریع در جبران خسارات: گامی بنیادین در حمایت از حقوق عامه
به گزارش دادرسی پرس، رئیس قوه قضاییه در نشست شورای عالی قضایی، با اشاره به ضرورت حمایت فوری از حقوق شهروندان آسیبدیده و لزوم مستندسازی دقیق خسارات مادی و معنوی وارده، از اقدامات عاجل «مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوه قضاییه» در اعزام تیمهای کارشناسی به مناطق آسیبدیده تقدیر کرد و اظهار داشت:
«دستگاه قضا و مشخصاً «مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوه قضاییه» … در راستای کارشناسی برآورد خسارات وارده به اموال و امکنه مردم، اقدامات عاجل و مطلوبی را انجام داد و مقرر شد گزارش خسارات کارشناسان رسمی مرکز وکلا بهعنوان مستند جامع قضایی و در حکم «تأمین دلیل» تلقی شوند تا در پیشبرد امورات مردم در جهت جبران خسارات، تسهیل صورت گیرد.»
این دستور قضایی که یک رویه نوین در مدیریت بحران محسوب میشود، موانع شکلی و بوروکراتیک را از مسیر دادخواهی زیاندیدگان مرتفع ساخته و بار اثبات میزان خسارت را در مراحل آتی دادرسی به نحو چشمگیری کاهش میدهد. بدین ترتیب، شهروندان میتوانند با استناد به همین گزارشهای کارشناسی، دعوای مطالبه خسارت خود را علیه مسببین یا نهادهای متولی جبران خسارت اقامه نمایند، بیآنکه نگران زوال آثار خسارت در گذر زمان یا پیچیدگیهای فرآیند قضایی تأمین دلیل باشند.
برخورد قاطع با ستون پنجم و جرائم علیه امنیت ملی
حجتالاسلام والمسلمین محسنی اژهای در بخش دیگری از سخنان خود، با قاطعیت بر رسیدگی فوری، دقیق و بدون اغماض به جرائم عناصر مرتبط با دشمن و ستون پنجم تأکید کرد. وی با برشمردن مصادیق همکاری با دشمن، تصریح نمود:
«کسانی که با دشمن و رژیمهای متجاوز، همکاری و مساعدت دارند و مرتکب مباشرت، مشارکت یا معاونت در اقدامات علیه امنیت کشور، اقدامات تروریستی و جاسوسی میشوند و یا مبادرت به ارسال تصویر و فیلم برای دشمن میکنند و یا در فضای مجازی به سخنپراکنی و نشر دروغ در راستای منافع دشمن میپردازند، بدانند که برای رسیدگی به جرائم آنها تمهیدات ویژهای اتخاذ شده است.»
رئیس عدلیه خاطرنشان ساخت که در صورت لزوم، ابلاغهای ویژه قضایی برای محاکم صالح جهت رسیدگی خارج از نوبت و قاطعانه به این قبیل پروندهها صادر خواهد شد تا امنیت روانی جامعه و اقتدار نظام تضمین گردد.
فعالسازی دیپلماسی قضایی و تعقیب بینالمللی جنایات جنگی
رئیس دستگاه قضا همچنین از اقدامات حقوقی گسترده در سطح بینالمللی برای تعقیب جنایات جنگی آمریکا و اسرائیل خبر داد و اعلام کرد که یک جبهه حقوقی منسجم برای پیگیری این موضوع تشکیل شده است. وی افزود:
«نهادهایی چون دادستانی کل کشور، معاونت امور بینالملل قوه قضاییه، ستاد حقوق بشر و مرکز وکلای قوه قضاییه با همکاری فعال وزارت امور خارجه، اقدامات فوقالعادهای را در دستور کار قرار داده و مکاتبات و ارتباطاتی را با سازمانها و شخصیتهای حقوقی بینالمللی برای پیگیری حقوقی جنایات دشمنان برقرار کردهاند.»
این اقدامات با هدف مستندسازی نقض فاحش حقوق بینالملل بشردوستانه و اقامه دعوی در مراجع ذیصلاح بینالمللی صورت میگیرد.
سایر تدابیر قضایی قوه قضاییه در شرایط اضطراری
در پایان، رئیس قوه قضاییه به دیگر اقدامات حمایتی و مدیریتی دستگاه قضا در دوران جنگ اخیر اشاره نمود که شامل موارد زیر است:
- مدیریت بهینه امور زندانها: با اتخاذ تدابیر لازم، به تعداد کثیری از زندانیان واجد شرایط با رعایت کامل موازین قانونی و امنیتی، مرخصی اعطا شد تا ضمن کاهش تراکم، مدیریت زندانها در شرایط بحرانی تسهیل گردد.
- تسهیل در امور اقتصادی و گمرکی: دادستانها به عنوان مدعیالعموم و سایر مقامات قضایی مسئول در مناطق مرزی، گمرکات و بنادر، مساعدتهای لازم را برای تسریع در ترخیص کالاها به عمل آوردند تا از هرگونه اخلال در زنجیره تأمین کالاهای اساسی و مایحتاج عمومی جلوگیری شود.
- تقدیر از ایثار و مجاهدت کارکنان: ایشان ضمن تسلیت به خانواده شهدای دستگاه قضا در این جنگ، از تلاشها و مجاهدتهای تمامی قضات و کارمندان دستگاه قضایی که بعضاً در شرایط خطیر و زیر بمباران به خدمترسانی به مردم ادامه دادند، قدردانی ویژه به عمل آورد.
سوالات متداول (FAQ)
۱. اثر عملی تلقی گزارش کارشناسی به عنوان تأمین دلیل چیست؟
اثر عملی آن، این است که شهروندان زیاندیده برای اثبات میزان خسارات وارده در دادگاه، نیازی به ثبت درخواست جداگانه «تأمین دلیل» ندارند. گزارش رسمی کارشناس به عنوان یک سند معتبر و اولیه قضایی، مبنای رسیدگی در دعوای اصلی مطالبه خسارت قرار میگیرد و فرآیند دادرسی را به شکل قابل توجهی تسریع میکند.
۲. مسئولیت تهیه گزارشهای کارشناسی خسارات جنگ بر عهده کدام نهاد است؟
بر اساس بیانات رئیس قوه قضاییه، «مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوه قضاییه» مسئولیت اصلی ارزیابی، کارشناسی و مستندسازی خسارات را بر عهده داشته است.
۳. رویکرد قوه قضاییه در قبال جرائم مرتبط با همکاری با دشمن در فضای مجازی چیست؟
رئیس دستگاه قضا به صراحت اعلام کرده است که فعالیتهایی نظیر سخنپراکنی، نشر اکاذیب و اقدامات سایبری که در جهت منافع دشمن و علیه امنیت ملی باشد، مصداق همکاری با متجاوز تلقی شده و مرتکبین تحت تعقیب قاطع و قانونی قرار خواهند گرفت.
